Wat is een central bank digital currency (CBDC)?
Een central bank digital currency (CBDC) is digitaal geld dat rechtstreeks door een centrale bank wordt uitgegeven. Een retail-CBDC is bedoeld voor burgers en bedrijven; een wholesale-CBDC richt zich op betalingen tussen financiële instellingen.
Een CBDC hoeft geen publieke blockchain te gebruiken. De centrale bank bepaalt het ontwerp, de uitgifte en de regels. Daardoor verschilt centralebankgeld fundamenteel van Bitcoin, dat geen centrale uitgever heeft.
Verschil met bankgeld, cash en stablecoins
Het saldo op een gewone betaalrekening is een vordering op een commerciële bank. Contant geld is een verplichting van de centrale bank. Een retail-CBDC zou dezelfde publieke uitgever hebben als cash, maar dan digitaal.
Een stablecoin wordt doorgaans door een private onderneming of protocol uitgegeven en probeert een munt als de euro of dollar te volgen. De houder loopt daarbij andere reserve-, beheer- en tegenpartijrisico’s.
| Geldvorm | Uitgever | Digitaal | Centrale partij |
|---|---|---|---|
| Contant geld | Centrale bank | Nee | Ja |
| Banktegoed | Commerciële bank | Ja | Ja |
| CBDC | Centrale bank | Ja | Ja |
| Bitcoin | Geen | Ja | Nee |
Mogelijke voordelen en zorgen
Een CBDC kan digitaal centralebankgeld breed toegankelijk maken, betalingen robuuster maken en concurrentie bevorderen. Offline betalen en grensoverschrijdende afwikkeling zijn mogelijke toepassingen.
Tegelijk spelen privacy, cyberveiligheid en de rol van banken een grote rol. Een verkeerd ontwerp kan centrale monitoring vergemakkelijken of bij onrust geld sneller uit commerciële banken laten wegstromen. Limieten, privacybescherming en de vraag wie gebruikersgegevens ziet zijn daarom belangrijke beleidskeuzes. ‘Programmeerbaar geld’ is bovendien niet hetzelfde als programmeerbare betalingen; voorwaarden kunnen ook op applicatieniveau worden gebouwd.
Komt er een digitale euro?
De digitale euro is in augustus 2026 nog niet uitgegeven. Volgens de actuele voortgang van de ECB is de voorbereidingsfase in oktober 2025 afgerond en wordt nu gewerkt aan technische gereedheid, marktbetrokkenheid en ondersteuning van het wetgevingsproces. Als de EU-wetgeving in 2026 wordt aangenomen, wil het Eurosysteem klaar zijn voor een mogelijke eerste uitgifte in 2029. Een pilot staat gepland voor de tweede helft van 2027. De ECB neemt pas na de wetgeving een definitief uitgiftebesluit.
Volgens het huidige ontwerp zou de digitale euro cash aanvullen, niet vervangen, en via een bank of publieke intermediair online en offline te gebruiken zijn. Planning en functies kunnen nog veranderen.