Wat is een 51%-aanval?

Bij een 51%-aanval krijgt één partij of samenwerkende groep de meerderheid van de blokproductie op een blockchain in handen. Bij een proof-of-worknetwerk gaat het om rekenkracht; bij andere consensusvormen kan een vergelijkbare meerderheidsaanval om stake of validatorcontrole draaien.

De naam suggereert een harde grens, maar ook met minder dan 51% kan een aanvaller soms schade veroorzaken. Boven de helft wordt het structureel veel waarschijnlijker dat de aanvaller sneller een alternatieve keten kan opbouwen dan de rest van het netwerk.

Wat kan een aanvaller doen?

Een aanvaller kan recente eigen transacties terugdraaien door in het geheim een alternatieve keten te minen en die later te publiceren. Zo kan dezelfde munt twee keer worden uitgegeven: eerst bij een handelaar of exchange en daarna op de alternatieve keten. Dit heet double spending.

Ook kan een meerderheid transacties tijdelijk censureren of voorkomen dat andere miners hun blokken blijvend aan de keten toevoegen.

Wat kan een aanvaller niet zomaar doen?

Een 51%-aanval geeft geen toegang tot andermans private keys. De aanvaller kan dus niet willekeurig munten uit wallets stelen, nieuwe coins buiten de protocolregels creëren of oude transacties onbeperkt herschrijven. Nodes blijven blokken weigeren die de consensusregels overtreden.

Welke blockchains lopen risico?

Voor Bitcoin is voldoende rekenkracht huren of opbouwen extreem kostbaar en logistiek moeilijk. Kleinere proof-of-worknetwerken zijn kwetsbaarder, vooral wanneer dezelfde miningapparatuur voor meerdere munten kan worden gebruikt en hashrate tijdelijk te huur is. Onder andere Ethereum Classic en Bitcoin Gold kregen in het verleden te maken met double-spendaanvallen.

Exchanges beperken het risico door voor grote stortingen meerdere bevestigingen af te wachten. Bij een klein of aangevallen netwerk kunnen zij opnames en stortingen tijdelijk pauzeren.

Bescherming van een netwerk

Een brede verdeling van miners of validators, voldoende economische beveiliging, monitoring van ketenherschikkingen en passende bevestigingstijden maken een aanval moeilijker. Geen enkele publieke blockchain is theoretisch immuun; de echte vraag is hoeveel de aanval kost, hoe snel die wordt ontdekt en hoeveel waarde ermee kan worden buitgemaakt.